In de jaren ‘70 ontstonden de eerste initiatieven van enthousiaste burgers die hun eigen windmolen bouwden. Vaak uit idealistische overwegingen voor duurzame energie. Tegenwoordig zijn er veel meer goede redenen om zelf windenergie op te wekken. Siward Zomer, voorzitter van Energie Samen, vertelt er meer over. 

“Energie Samen is de belangenorganisatie van energiecoöperaties in Nederland”, legt Siward uit. “Vooral sinds de economische crisis in 2008 is het aantal lokale coöperaties enorm gegroeid. Mensen nemen hiermee de opwek en afzet van energie in eigen hand. Uit onderlinge samenwerkingen ontstond Energie Samen als overkoepelende organisatie. Want door kennis en ervaring te bundelen, kunnen coöperaties van elkaar leren en elkaar ondersteunen.” 

Om de gevolgen van klimaatverandering te beperken, zijn wereldwijd en nationaal afspraken gemaakt. Duurzame energie levert een belangrijke bijdrage aan die doelstellingen. De opwek van energie brengt ook geld op. Siward: “Dat geld ging vooral naar grote energiebedrijven. Het leverde niks op voor de gemeenschap waar windmolens werden neergezet. Dus zeiden inwoners: dan gaan we het zelf wel doen. Zo houden we de geldstroom lokaal. En dat lukte! In het Nederlandse Klimaatakkoord is in 2019 ook afgesproken dat we ernaar streven dat nieuwe windmolens en zonnepanelen voor minstens 50% in eigendom komen van inwoners en bedrijven.”

Daarnaast is, zeker sinds de energiecrisis, lokale zeggenschap steeds belangrijker. In een energiecoöperatie praten de leden mee over duurzame initiatieven. En wat er met de opbrengst gebeurt. “Verder zien we de laatste jaren nog een reden voor een lokale aanpak, namelijk netcongestie. Als inwoners, bedrijven en windparken slim samenwerken, kunnen ze problemen op het overvolle energienet aanpakken.”  

Er zijn, mede dankzij een vroegere landelijke subsidie, veel zonneparken. “Maar met alleen zonne-energie kom je niet uit”, zegt Siward. “De zon schijnt niet altijd. Daarom is ook windenergie nodig. En daarnaast batterij-opslag en initiatieven om energie om te zetten in warmte. Met verschillende soorten energie en opslag kun je vraag en aanbod zo goed mogelijk in balans brengen. Zodat je lokaal optimaal kunt voorzien in je eigen energie.” 

Voor een optimale balans in vraag en aanbod van energie is een overkoepelende partij nodig. In de regio Culemborg is dit de Energiegemeenschap Rivierenland. Vrijstad Windwinning, de coöperatie achter Windenergie Culemborg, is hier lid van. Siward: “Binnen zo’n energiegemeenschap is de energieprijs gebaseerd op de werkelijke kosten. Omdat je samen de benodigde energie opwekt – uit zon én wind – ben je niet meer afhankelijk van inkoop op de internationale elektriciteitsmarkt. En kun je een zekere, stabiele prijs rekenen. Een fijn idee, zowel voor inwoners als midden- en kleinbedrijf.”