File op het stroomnet. Zo omschrijft Martijn Schwering van Liander in het kort het begrip netcongestie. Oorzaken zijn de overgang naar duurzame energie en de toegenomen vraag naar en teruglevering van stroom. Wat merken we in de praktijk van dit probleem? En welke oplossingen zijn er? 

Als regionale netbeheerder is Liander verantwoordelijk voor het gas- en elektriciteitsnet in een groot deel van Nederland, waaronder in Culemborg. “We lopen tegen de grenzen aan van hoeveel stroom het elektriciteitsnet kan transporteren”, zegt Martijn Schwering. “Daarom breiden we het net uit. Liander doet dit regionaal, terwijl Tennet werkt aan het landelijke net. Maar uitbreiden gaat niet zo snel. Dat komt onder meer door een tekort aan menskracht. Ook kunnen procedures lang duren. Hierdoor hebben we zeker nog de komende 10 jaar te maken met onvoldoende ruimte op het net.”

In grote delen van Gelderland, ook in Culemborg, kunnen grootverbruikers van energie door het overbelaste elektriciteitsnet geen (extra) capaciteit meer krijgen. Denk aan grote bedrijven en instellingen, maar ook zonne- en windparken. Welke ontwikkelingen nog wél mogelijk zijn, is moeilijk te zeggen. “Toekomstverwachtingen over stroomverbruik kunnen meevallen of juist tegenvallen”, geeft Martijn aan. “Duidelijk is wel dat er in Culemborg een nieuw elektriciteitsstation moet komen. Daar werken we hard aan. Ondertussen stimuleren we iedereen om efficiënter gebruik te maken van het bestaande net.” 

“We zijn bijvoorbeeld in gesprek met overheden, projectontwikkelaars en woningcorporaties. Als je zorgt dat nieuwe woningen minder stroom nodig hebben, is er meer mogelijk. En kijk bij het aardgasvrij maken van woningen vooral naar oplossingen die geen extra elektriciteit vragen. Maak bijvoorbeeld zo goed mogelijk gebruik van bestaande warmtebronnen, zoals restwarmte uit industrie of afvalverbranding.” Ook bedrijven kunnen een bijdrage leveren door slim om te gaan met de energie die ze nodig hebben. Verder spreekt Liander met partijen die congestie misschien kunnen verzachten. Denk hierbij aan initiatieven die extra elektriciteit kunnen leveren én opslaan.

Hoe zit het nu precies met de opwek van hernieuwbare energie? Martijn: “Het aantal zonnepanelen is de afgelopen jaren enorm toegenomen. Dit zorgt voor pieken in het aanbod van elektriciteit in het voorjaar en de zomer. Terwijl de vraag juist in de winter het grootst is. Een goede mix van zonne-energie, windenergie én opslag kan zorgen dat de opwek en afname van elektriciteit meer in balans komen. Nog mooier is het als je opwek en afname lokaal kunt afstemmen. Je bent dan niet meer afhankelijk van het landelijke net. Op die manier kunnen we samen nieuwe ontwikkelingen toch mogelijk maken.” 

Iedereen kan meehelpen om netcongestie te beperken. “De piek in stroomverbruik ligt tussen zeven en negen uur ’s ochtends en tussen vier en negen uur in de avond”, zegt Martijn. Probeer die piekuren te vermijden. Bijvoorbeeld door je elektrische auto ’s nachts op te laden. Of apparaten zoals de wasmachine overdag aan te zetten, eventueel met een timer. Heb je zonnepanelen, dan maak je zo meteen goed gebruik van de stroom die je zelf opwekt.” 

Kijk voor meer informatie en tips op www.zetookdeknopom.nl 

Met het initiatief voor een windpark wil Coöperatie Vrijstad Windwinning ook bijdragen aan het verminderen van netcongestie in Culemborg. We zijn in gesprek met lokale afnemers en projecten om lokaal opgewekte energie in te passen in het lokale energienetwerk. Zo zouden bijvoorbeeld ondernemers op bedrijventerrein Pavijen de lokaal opgewekte windenergie kunnen gebruiken. Of kan het van nut zijn bij het warmtenet van de nieuwe woningen bij het station. Zo neemt de overbelasting van het netwerk af. En kunnen ook weer nieuwe afnemers een aansluiting krijgen. Ook willen we lokale energieopslag in batterijen onderzoeken.